Juridisch

AI-freelancer inhuren: zo doe je het juridisch veilig in 2026

De Wet DBA wordt weer gehandhaafd en de Wet VBAR komt eraan. Wat schijnzelfstandigheid nu concreet betekent voor wie een AI-freelancer inhuurt.

AI WorkTalent Redactie · 14 juli 2026 · 5 min leestijd

Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer op schijnzelfstandigheid, en er is nieuwe wetgeving op komst. Voor wie een AI-freelancer inhuurt, is dit geen theoretisch onderwerp meer: een verkeerd ingerichte samenwerking kan een naheffing loonheffingen opleveren. Hieronder wat er precies geldt, en hoe je het goed inricht.

Wat er op 1 januari 2025 veranderde

Jarenlang gold een handhavingsmoratorium: de regels rond schijnzelfstandigheid bestonden, maar de Belastingdienst trad niet op. Dat moratorium is per 1 januari 2025 vervallen. De Belastingdienst schrijft het zelf onomwonden: sindsdien kan zij bij schijnzelfstandigheid correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen opleggen.

Twee grenzen temperen dat. De naheffing gaat in beginsel niet verder terug dan 1 januari 2025 — tenzij sprake is van kwaadwillendheid of een eerder gegeven aanwijzing die niet is opgevolgd. En in 2025 zijn nog geen verzuim- of vergrijpboetes opgelegd; dat was een overgangsjaar. Maar vanaf 1 januari 2026 kan de Belastingdienst wel vergrijpboetes opleggen. Het overgangsvangnet is dus weg.

De Wet VBAR: aangenomen, nog niet in werking

Parallel loopt nieuwe wetgeving: de Wet VBAR, voluit Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden. Het verloop tot nu toe:

• Ingediend op 4 juli 2025.
• In maart 2026 is het verduidelijkingsdeel geschrapt. Het kabinet concludeerde dat dat deel onvoldoende opleverde; wat overbleef is het rechtsvermoeden op basis van uurtarief.
• Aangenomen door de Tweede Kamer op 21 april 2026 (alleen FVD tegen) en door de Eerste Kamer op 16 juni 2026.
• Inwerkingtreding op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip. Volgens vakmedia is dat 31 december 2026, al is die datum nog niet hard te bevestigen.

Het geschrapte verduidelijkingsdeel komt later terug in een apart wetsvoorstel, de Zelfstandigenwet. Voorlopig blijft de beoordeling dus rusten op het bestaande recht en de rechtspraak — niet op een nieuwe, scherpere definitie.

Het rechtsvermoeden: voor wie speelt het?

Wat straks wél verandert, is het rechtsvermoeden. Werkt iemand voor een uurtarief onder een bepaalde grens, dan kan die persoon een vermoeden van een arbeidsovereenkomst inroepen. Roept hij dat in, dan verschuift de bewijslast: niet de werker moet aantonen dat hij zelfstandig is, maar de opdrachtgever moet aantonen dat er géén arbeidsovereenkomst is.

De wettekst noemt 36 euro per uur. Dat bedrag wordt geïndexeerd, en het kabinet communiceert het toepasselijke tarief als 38 euro per uur met peildatum 1 januari 2026. Voor de meeste AI-freelancers is dit geen zorg: die zitten met tarieven rond 90 tot 130 euro ruim boven de grens, waardoor het rechtsvermoeden niet in beeld komt. Het is vooral relevant aan de onderkant van de markt.

Waar het werkelijk om draait: gezag

Of iemand zelfstandig is, bepaalt niet het contract maar de praktijk. De Belastingdienst toetst aan de drie elementen van artikel 7:610 BW: arbeid, loon en gezag. Het derde is bijna altijd het struikelblok.

De Hoge Raad gaf de kaders. In het Deliveroo-arrest (24 maart 2023) oordeelde de Raad dat de kwalificatie afhangt van alle omstandigheden van het geval in onderling verband bezien. Gezichtspunten daarbij zijn onder meer de aard en duur van het werk, de manier waarop het wordt uitgevoerd, de mate waarin de werker is ingebed in de organisatie, en of hij ondernemersrisico loopt. Geen enkel gezichtspunt is op zichzelf beslissend. In het Uber-arrest (21 februari 2025) voegde de Hoge Raad toe dat er geen rangorde geldt tussen die gezichtspunten — je kunt dus niet één punt eruit lichten en zeggen "dus zelfstandig".

Vertaald naar de praktijk van een AI-opdracht, zijn dit de signalen die richting werknemerschap wijzen:

Zo richt je het veilig in

• Werk met een afgebakende opdracht. Beschrijf het resultaat, niet de aanwezigheid. "Een werkende chatbot die aan deze eisen voldoet" is iets anders dan "40 uur per week beschikbaar zijn".
• Stuur op het resultaat, niet op het dagelijkse werk. Zodra je voorschrijft hoe en wanneer iemand werkt, ontstaat gezag.
• Laat de freelancer eigen middelen gebruiken waar dat kan, en leg vast dat hij het werk ook door een ander mag laten doen als dat past.
• Vermijd de schijn van een dienstverband: geen vast bureau, geen personeelsuitje, geen functietitel in je organigram.
• Twijfel je, leg het voor. Een fiscalist of arbeidsjurist die vooraf meekijkt, is goedkoper dan een naheffing achteraf.

De kern: het contract dekt je niet af, de werkwijze wel. Huur in op resultaat, houd afstand in de aansturing, en laat de zelfstandigheid ook in de praktijk zichtbaar zijn. Op AI WorkTalent plaats je een afgebakende opdracht en ontvang je voorstellen van Nederlandse AI-freelancers. Contract en betaling lopen via het platform: het budget komt pas vrij als de oplevering is goedgekeurd. Lees ook de juridische aspecten van freelance contracten.